Z czego sobie chyba warto zdawać sprawę - à propos relacji polsko-ukraińskich - myśli luźnych parę...

1. Ruś Kijowska jako poprzedniczka obecnej Ukrainy była zawsze naszym sąsiadem od pradziejów naszej państwowości.
Jak było wcześniej - nie do końca wiemy.
Może warto zauważyć, że gdy gdzieś w środku Polski usytuowało się plemię Polan - to i nad środkowym biegiem Dniepru zadomowiło się plemię o tej samej nazwie. Taka ciekawostka.
Od początku braliśmy się za łby z naszym wschodnim sąsiadem...
Darujmy sobie oryginał latopisu Nestora, tłumaczenie mniej więcej jest takie: Roku 6489 [981]. Poszedł Włodzimierz ku Lachom i zajął grody ich: Przemyśl, Czerwień i inne grody, które do dziś dnia są pod Rusią. Tegoż roku i Wiatyczów zwyciężył i nałożył na nich dań od pługa, jaką i ojciec jego brał.
Czyli mamy czasy Mieszka I. A Włodzimierz to Włodzimierz Światosławowicz Rurykowicz.
To sławne Grudy Czerwieńskie. Nazwa Ruś Czerwona jest znacznie późniejsza, bo najpewniej z czasów najazdów mongolskich (Mongołowie - i nie tylko oni- przejęli chiński zwyczaj kojarzenia kierunków z kolorami - czerwony oznaczał południe). A Czerwień był pewnie grodem, gdzie handlowano ,,czerwcem'' - czyli owadami z których pozyskiwano czerwony barwnik niezwykle cenny i wtedy i później.
Po Nestorze - jeszcze w czasach rozbicia dzielnicowego i w Polsce i Rusi po bitwie pod Zawichostem w 1205 roku Konradowi Mazowieckiemu i Leszkowi Białemu zawdzięczamy zajęcie tych terenów i reszty tzw. Rusi Halickiej, o którą potem z kolei żarliśmy się przez długie wieki z... Węgrami.
O Ruś Halicką walczył też Kazimierz Wielki - w jego ostatniej kampanii przeciw władającym nią Litwinom użył po raz pierwszy armat w 1364 roku m.in. podczas oblężenia Włodzimierza Wołyńskiego.
Z Rurykowiczami skoligaciliśmy się wcześnie - Chrobry wydał nieznaną z imienia córkę za Świętopełka Przeklętego. A potem Chrobry odbył słynną wyprawę kijowską przywróciwszy na chwilę władzę Przeklętego w międzyczasie wygryzionego przez młodszego brata Jarosława Mądrego.
Na pewno zagarnął wielkie skarby, miał zatem z czego opłacić swoich bezrobotnych po pokoju budziszyńskim wojów, przy okazji porwał dwie siostry Jarosława. Kroniki wspominają, że rękę jednej z nich - Przecławy odmówił mu Jarosław, więc Chrobry ją zgwałcił i potem żył z nią czas jakiś w konkubinacie.
Jarosław miał ze 20 sióstr,  a z kolei jedną z nich Marię Dobromiegę poślubił z kolei wnuk Chrobrego Kazimierz Odnowiciel.  W ten sposób począwszy od potomstwo Odnowiciela miało w sobie krew Rurykowiczów. Do Jadwigi Andegaweńskiej włącznie.
Ale na tym się nie skończyło, bo matka Jagiełły - Julianna była z twerskich Rurykowiczów, a to oznacza, że Jagiellonowie i Wazowie...  Listę potomków Ruryka zamyka Michał Korybut Wiśniowiecki, choć tu parantela jest trochę bardziej skomplikowana.
Reszta naszych królów (chyba) nie była spokrewniona.

2. W 1223 Rusini zostali rozgromieni nad rzeką Kałką przez Mongołów i tak zaczęło się trwające ćwierć tysiąclecia mongolskie jarzmo.
Ale to w sumie nie było takie proste. Część Rusi - tej północnej z Moskwą Twerem etc. etc.była podporządkowana Mongołom, a Ruś Biała, Czarna i znaczna część obecnej Ukrainy wolała podporządkować się Litwie. Stąd w ciągu jednego stulecie Litwini powiększyli obszar swego państwa ca dziesięciokrotnie. I stało się to co przedtem z Rzymem, który podbił tereny skolonizowane przez Greków i Grecję i się zhellenizował, czy z Mongołami, którzy podbiwszy Chiny przejęli znaczną część chińskich zwyczajów - zwłaszcza w zarządzaniu państwem, a potem przejęła je Moskwa...
Litwa się zrutenizowała. Elity mówiły po rusińsku i na dodatek żenili się z Rusinkami. W tzw. międzyczasie Moskwicinowie (Rurykowicze z Moskwy) zaczęli się mocno rozpychać i doszło do konfliktu o to,  kto ma prawo do ,,wszystkich ziem ruskich''.

3. Tereny obecnej Ukrainy i konflikt z Moskwą jako aport do unii w Krewie i późniejszych wnieśli Litwini. Przy czym w 1569 roku aktem Unii Lubelskiej ziemie ukraińskie zostały włączone do Korony w postaci 3 województw: kijowskiego, bracławskiego i czernihowskiego - w sumie na wschód sięgały prawie Donu - Krym i ziemie odeń na północ - to chanat krymski.
I co się stało. Ano tamtejsze ukraińsko-ruskie elity zaczęły się polonizować na potęgę, przechodzili na katolicyzm, żenili się z Polkami i mówili po polsku.
Jak popatrzeć to rusińsko-ukraińskie korzenie miało mnóstwo polskich rodów: Zbarascy (i ich odnoga Wiśniowieccy), Potoccy, Chodkiewiczowie, Sobiescy etc. etc.
Drobniejsze elity - tamtejsza szlachta robiła to samo i tak powstała spolonizowana tamtejsza szlachta, polskojęzyczna i katolicka, a czerń - czyli chłopstwo pozostało rusińskojęzyczne i prawosławne.
I IMHO nie należy się tu doszukiwać jakiegokolwiek charakteru narodowego konfliktu między warstwą rządzącą i czernią.
Za wcześnie na świadomość narodową.
Jasne - tamtejsze elity i średniacy byli zainteresowani utworzeniem z ziem ukraińsko-ruskich 3 członu Rzeczpospolitej.
Większość publicystów pisze, że z powodu polskiego oporu do tego nie doszło.
A to niekoniecznie prawda.
Bo w 1658 roku podpisano umowę hadziacką z następcą Chmielnickiego - hetmanem Iwanem Wyhowskim. Przewidywała ona przekształcenie Rzplitej Obojga w Rzplitą Trojga Narodów. Trzecim elementem było Wielkie Księstwo Ruskie powstałe z województw kijowskiego, bracławskiego i czernihowskiego. Na jego czele stał obieralny hetman. Wszystkie 3 składowe miały wybierać swoich posłów i senatorów - w województwo kijowskie grekokatolików, a dwa pozostałe miały wybierać wg wyznania na zasadzie alternaty. Zostały ustalone reguły przyjęć w stan szlachecki etc. etc.Wielkie Księstwo Ruskie miało mieć własny skarb, wojsko, ministerstwa etc. - czyli miało nastąpić zrównanie praw. Król zaprzysiągł umowę, Sejm ratyfikował ją jeszcze w 1658 roku...
Car Aleksy postanowił jednak działać. Jego emisariusze wywołali powstanie tzw. czerni - głównie na Lewobrzeżu...
Doszło do podziału Ukrainy między Rzplitą i Carstwo Rosyjskie. W Lewobrzeżu car ustanowił hetmanem Jurka Chmielnickiego - syna Bohdana. W przeciwieństwie do ojca był to człowiek słaby i bez talentów.
Tak skończyła się idea nazywana dziś przez historyków ,,Rzeczpospolitą Trojga Narodów''.

4. Podział Ukrainy okazał się trwały. Kilkanaście lat później pokojem andruszowskim, potwierdzonym później tzw. pokojem Grzymułtowskiego powstała granica między Rzplitą i Rosją dzieląca Ukrainę...
Do pierwszego rozbioru Polski...
A faktycznie nawet dłużej. Bo elity zachodniej Ukrainy były spolonizowane, a wschodnią część Rosja rusyfikowała w najlepsze.
Do dziś widać to np. w języku - na zachodzie mówi się raczej ,,pes'' a na wschodzie ,,sobaka''. Przykłady można mnożyć.
I cokolwiek by się nie powiedziało dopiero ostatnio dochodzi do tworzenia się wspólnej tożsamości narodowej.
Jeśli pogadać z obecnymi uchodźcami z Ukrainy - to można się zdziwić, bo oni nie za bardzo rozumieją o co chodzi z tym Banderą, bo dla nich to zdrajca etc. etc. Bo uchodźcy - to Donbas, czy generalnie wschodnia Ukraina - mocno przez wieki rusyfikowana.
Bardzo niewielu uchodźców pochodzi np. z Wołynia - tam Rosjanie nie doszli.
W dużym uproszczeniu historycznie na zachodzie Ukrainy był spolonizowany, bądź polski pan i ukraiński chłop, a na wschodzie rosyjski pan i albo ukraiński albo osadzony rosyjski chłop.
Zachęcam do przeczytania ,,Dwóch dróg'' Jasienicy. Książka co prawda dotyczy czegoś innego, ale świetnie opisał w niej jak wyglądała relacja polskiego dworu z ukraińskim chłopem, a także jak generalnie funkcjonowały ówczesne tamtejsze elity.
Jasienica konkluduje: dwory w Rosji zaczęły płonąć po rewolucji październikowej, a na Ukrainie po lutowej...