Pytania, na które odpowiedzi być może znajdują się w archiwach Kremla...

FOTOCERAMIKA. cz. 3 i pół.

Wstęp.

Zanim mogłem ocenić swoje pierwsze próby - musiałem zorganizować sobie pracownię. Nie było to trudne. Do ciemni fotograficznej wstawiłem suszarkę laboratoryjną, a na ścianie zainstalowałem 500 watowy halogenowy reflektor do naświetlania szklanych płyt pokrytych chromianową emulsją. Nawiasem mówiąc - cała ta technologia, łącznie z wypalaniem porcelanek - żarła kilowaty na potęgę, ale wtedy to się jeszcze troszkę opłacało. Nie do pomyślenia przy dzisiejszych wycenach, gdzie rzeczywiste zużycie energii nijak się ma do rachunku, który trzeba zapłacić.

W przedinternetowej erze dużo trudniejsze były zakupy różnych rzadkich substancji (najrzadszą z nich jest guma arabska, a jeszcze bardziej najrzadszą - asfalt syryjski) potrzebnych maniakom uprawiającym szlachetne techniki fotograficzne. Było trudniej, ale pewnie dużo taniej niż teraz.

Potrzebnych chemikaliów szukałem w ogłoszeniach. Były wtedy takie wydawnictwa drukujące wyłącznie ogłoszenia. W latach 90. bankrutowało wiele państwowych firm i syndycy zarządzający masą upadłościową pozbywali się technicznego wyposażenia, surowców oraz wyrobów gotowych - po prostu za bezcen. Jak grzyby po deszczu powstawały wtedy małe hurtownie oferujące takie "upadłe" towary. Wystarczyło mieć znajomego bankowca, który załatwił kredyt na korzystnych warunkach (dla siebie również) i interes się kręcił.

Powstawały więc m.in. takie małe hurtowienki chemiczne, mieszczące się w dwóch pokoikach: biuro i magazyn. Można tam było kupić wszelkie trucizny; nikt nad tym nie panował.
Ja poszukiwałem dwuchromianów, ługu sodowego, którego miałem wprawdzie pewien zapas, ale mi się zlasował był (używałem go już wcześniej do elektrolitycznego oczyszczania drutu wolframowego, z którego robiłem palniki do metalizacji próżniowej), dekstryny, amoniaku, glukozy, boraksu, gliceryny i kolodium. Roztwór glukozy i kolodium kupowałem w aptekach. Denaturat (rozcieńczalnik kolodium) w sklepach spożywczych; tłumaczyłem się przy kasie, że to do mycia szyb (małe miasteczko, gdzie wszyscy się znają), chociaż i wcześniej używałem go do palnika laboratoryjnego, którym podgrzewałem wolfram, kręcąc z drutu spiralki. Drut wolframowy w temp. pokojowej jest kruchy - łamie się w palcach, ale po podgrzaniu staje się bardzo plastyczny i daje się pięknie formować.

Najnudniejszą dla ewentualnych czytelników część końcową FOTOCERAMIKI, gdzie znaleźć się mogą jakieś receptury i czynności powtarzalne i żmudne - muszę oznaczyć chyba jako część trzecią dopełniającą,  czwartą lub jako aneks.

Rozmowy z klientami. Te, które wbiły mi się w pamięć.

Przychodzi starszy gość. Przekazuje mi zdjęcie nieodżałowanego krewnego, płaci zaliczkę, bierze pokwitowanie, ale nie wychodzi. Rozsiada się. Ma najwidoczniej dużo czasu do powrotnego pekaesu i postanowił ten czas spędzić właśnie u mnie. Oczekiwanie na przystanku, to mniejszy komfort. - Dobrze się pan czuje? - pytam...  - Tak. - odpowiada. Coś go jednak chyba nurtuje, bo po chwili zagaja. - Długo pan w tym robisz?
- Kilka ładnych lat - mówię. On na to: - Bo teraz 500 złotych trzeba zapłacić za pozwolenie; Balcerowicz tyle bierze za pozwolenie. Zatkało mnie, ale drążę: - Co ma do tego Balcerowicz?  Klient: - No on daje pozwolenia. - Skąd pan to wie? - pytam trochę wkurzony i rozbawiony jednocześnie. - No jak to, wszyscy wiedzą...
To było 20 lat temu, kiedy Balcerowicz był wicepremierem u Buzka.

W tym czasie Kaczyński uwłaszczał się na prlowskich włościach, współpracował z podejrzanymi typami (FOZ) i konsekwentnie budował swoje finansowe imperium. Głównym księgowym tej szajki był Glapiński, obecny prezes NBP.
Wieść gminna głosi, że PO kradła i sprzedała Polskę Niemcom i Marsjanom.
Jest to w ogromnej mierze wynik gebelsowskiej propagandy Kurskiego, Szefernakera i pomniejszych jenotów*. W czasach przeze mnie opisywanych wieść gminna znaczyła wiele. Teraz ta wieść gminna wcale na znaczeniu nie straciła, a przeciwnie - wzmacniana jest ogłupiającym telewizyjnym przekazem. Do którejś tam potęgi jest wzmacniana i to działa. Zdarzyło mi się przed ostatnimi wyborami, że schroniłem się przed ulewą na zadaszonym przystanku pekaesu. Pięć minut od domu, ale bez parasola. Spędziłem tam kilkanaście minut i byłem świadkiem rozmowy dwóch znajomków oczekujących na autobus. Ten nietrzeźwy bluzgał okropnie na Tuska; ten trzeźwy nieco go mitygował, ale zapewniali się wzajemnie, że pójdą na wybory, bo na PiS trzeba koniecznie zagłosować i pewnie obaj zagłosowali...

Stara Cyganka przyniosła mi kolorową fotografię wnuka. Płakała. Nie powiedziała jak umarł, a ja nie pytałem. Wyglądał na dwadzieścia kilka lat. Prosiła, żeby porcelanka też była w kolorze. Ponieważ zaczynałem dopiero próby z kolorem - zastrzegłem, że nie ręczę za wierne odwzorowanie. Zgodziła się. Zdjęcie było zrobione na materiałach ORWO (dla niewtajemniczonych: kolory szarobure; jedynie orwowskie przezrocza, czyli diapozytywy - wierniej oddawały kolory), toteż wynik moich starań był nawet dość porównywalny z oryginałem. Dałem mocne błękitne tło, które dobrze kontrastowało z ciemną cerą wnuka. Po dwóch miesiącach starsza pani w towarzystwie rodziny zjawiła się po odbiór porcelanki. Była zadowolona z efektu - mimo moich obaw. Musiałem nawet przyjąć "nadpłatę". Nie wypadało odmówić.

W R. Cyganie pojawiali się już we wczesnych powojennych latach. Nie miałem oczywiście wówczas pojęcia, że podczas wojny traktowani byli na równi z Żydami, bo jeszcze nic o wojnie nie wiedziałem. Pamiętam tylko te barwne tabory, które dla bosonogiej dzieciarni, biegającej po letnich kałużach z pajdą chleba w ręce; pajdą najczęściej posypaną tylko cukrem - były niesamowitą atrakcją. Przerywało się rozmaite zabawy, żeby z rozdziawioną buzią gapić się na barakowozy ciągnięte przez konie z ozdobami na głowach; to było nie lada widowisko. Tabor przejeżdżał przez miasteczko i obozował w podmiejskim lasku. Tyle pamiętam z tamtych lat. Czytam teraz, że to byli najprawdopodobniej przybysze z ZSRR i z Rumunii. Z przedwojennej populacji polskich Cyganów przetrwali nieliczni. Niemcy wymordowali prawie wszystkich. Po wojnie władze komunistyczne konsekwentnie zabraniały Cyganom koczowania i zmuszały ich do osiedlania się w wyznaczonych miejscach. Stereotypowe opinie o Cyganach, bardzo powszechne u Polaków jeszcze i dziś; powodowały niestety liczne konflikty między tymi społecznościami; można sobie to wyguglować. W R. nigdy takich konfliktów nie było; może dlatego, że przed pierwszą wojną był on miastem granicznym, wielokulturowym.

http://forum.tradytor.pl/viewtopic.php?t=4554
https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/r/298-rypin/100-demografia/21719-demografia
http://mazowsze.hist.pl/files/Studia_Plockie/Studia_Plockie-r1980-t8/Studia_Plockie-r1980-t8-s153-167/Studia_Plockie-r1980-t8-s153-167.txt

Bywały zlecenia pozornie niewykonalne. Broniłem się przed nimi tłumacząc, że nie mogę zrobić porcelanki ze zdjęcia, na którym nic właściwie nie widać. Prosiłem o inne, ale innych nie było. Zdjęcia zniszczone można było jakoś wyretuszować. I dorabiałem niestety garnitury, krawaty, bluzki - stosując papierowe szablony. Oczywiście zawsze na życzenie klienta. Jednak kiedy zdjęcia były nieostre, zamazane, to ręce opadały.
Mówiłem, że nie jestem malarzem, nic nie poradzę. - Niech pan spróbuje. - padała odpowiedź.

Kobieta wyciąga z torebki bardzo niewyraźne zdjęcie czworga małych dzieci w ogrodzie. Szok. - Wszystkie nie żyją? Co się stało? - pytam. - Stara historia. Zaczadziły się... teraz będzie nowy pomnik - odpowiada i na moje stwierdzenie, że zdjęcie jest bardzo złej jakości i nic prawie nie widać i może lepiej niech ten nowy pomnik bez zdjęcia będzie - ona mówi, że już postanowione. Prosi, żeby zrobić duży owal w poziomie.
Wyretuszowałem więc co mogłem i dałem minimalną cenę; po kosztach tylko, bo czułem się głupio wypuszczając takie "monidło". Nie miałem odwagi odesłać ją z kwitkiem.

Podchodziłem chyba do tego rzemiosła zbyt emocjonalnie. Czasem czułem się jak fryzjer lub ksiądz, słuchając tych smutnych rodzinnych historii. Każdy z tych umarłych stawał mi się na pewien sposób bliski po wielogodzinnej obróbce zdjęcia, a opowieści krewnych jeszcze tę dziwną bliskość pogłębiały. Te dramaty, które mi przekazywano, przeżywałem osobiście. Inaczej zapewne niż rodzina, ale zapadały mi one w pamięć na długi czas.

Dlatego też moja radość z opanowania tej ciekawej techniki była zmącona przykrą codziennością. Zarabiałem na życie lepszym lub gorszym odwzorowywaniem papierowych fotografii na wypalanej porcelanie. Realizacją własnych artystycznych wizji mogłem zajmować się tylko po sezonie, czyli w miesiącach zimowych, kiedy zleceń było niewiele. "Działalność gospodarczą" zawieszałem wtedy do wiosny, żeby nie płacić zusowskiej daniny.
Miałem piękne pomysły na wykorzystanie tej, jakże ciekawej, sztuki tajemnej. Ponieważ fotografia na porcelanie wypalana gwarantuje stuletnią przynajmniej trwałość, jeśli pominąć barbarzyńcę z młotkiem w garści; była szansa zapisać się w pamięci potomnych. Rzadko jednak bywa tak, że nasze plany i marzenia się spełniają. To sprawa całkiem losowa. Chciejstwo chciejstwem na ogół zostaje.

O tym być może w aneksie wspomnę.